ทำไมเปียโนต้องมี 88 คีย์? ปริศนาตัวเลขที่กลายเป็นมาตรฐานโลก
สำหรับนักเรียนผู้ใหญ่หลายคนที่เริ่มต้นเรียนเปียโนกับ AuttStudio คำถามหนึ่งที่มักจะเกิดขึ้นเมื่อได้เห็นแผงคีย์อันยาวเหยียดคือ "ทำไมต้องมีถึง 88 คีย์?" ทั้งที่เวลาเราเล่นจริงๆ โดยเฉพาะในช่วงเริ่มต้น เราแทบจะวนเวียนอยู่แค่โซนกลางเครื่องเท่านั้น
วันนี้ อรรถสตูดิโอ จะพาไปหาคำตอบว่า ตัวเลข 88 นี้มีความเป็นมาอย่างไร และทำไมมันถึงกลายเป็น "จุดสมดุล" ของเครื่องดนตรีที่เป็นราชาชิ้นนี้ครับ
1. ย้อนรอยประวัติศาสตร์: เมื่อเปียโนยัง "ตัวเล็ก"
ในยุคที่ Bartolomeo Cristofori ประดิษฐ์เปียโนขึ้นเป็นครั้งแรกในช่วงปี 1700 เปียโนไม่ได้มีขนาดใหญ่แบบนี้ครับ ในตอนนั้นมันมีเพียงแค่ประมาณ 54 คีย์ หรือราว 4 ออกเทฟเท่านั้น
ต่อมาเมื่อดนตรีคลาสสิกเริ่มรุ่งเรือง นักประพันธ์เพลงผู้ยิ่งใหญ่อย่าง Mozart หรือ Beethoven เริ่มรู้สึกว่าเปียโนที่มีอยู่ "ไม่กว้างพอ" ต่อจินตนาการของพวกเขา ทั้งคู่จึงเริ่มแต่งเพลงที่มีโน้ตสูงและต่ำเกินกว่าที่เครื่องดนตรีในยุคนั้นจะทำได้ ส่งผลให้ผู้ผลิตเปียโนต้องพยายามเพิ่มจำนวนคีย์เข้าไปเพื่อตอบโจทย์ศิลปินเหล่านี้เรื่อยมาครับ
2. จุดสมดุลที่ 88 คีย์ และมาตรฐานของ Steinway
จนกระทั่งถึงช่วงปลายศตวรรษที่ 19 บริษัทผู้ผลิตเปียโนระดับโลกอย่าง Steinway & Sons ได้กำหนดมาตรฐานเปียโน 88 คีย์ขึ้นมา และได้รับความนิยมจนกลายเป็นค่ามาตรฐานสากลไปในที่สุด ซึ่งตัวเลขนี้มีเหตุผลทางวิทยาศาสตร์รองรับอยู่ครับ:
-
ขีดจำกัดของหูมนุษย์: เสียงต่ำสุด (A0) และสูงสุด (C8) ของเปียโน 88 คีย์ ครอบคลุมความถี่ตั้งแต่ 27.5 Hz ไปจนถึง 4,186 Hz ซึ่งหากเราทำโน้ตที่ต่ำหรือสูงไปกว่านี้ หูของมนุษย์จะเริ่มแยกไม่ออกว่ามันคือตัวโน้ตอะไร และจะได้ยินเป็นเพียงเสียงสั่นสะเทือนพร่ามัวหรือเสียงแหลมที่แสบแก้วหูแทนครับ
-
ความสมดุลทางโครงสร้าง: การเพิ่มคีย์มากกว่านี้จะทำให้สายเปียโนต้องยาวและใหญ่ขึ้น จนทำให้ตัวเครื่องมีขนาดใหญ่โตเกินกว่าจะวางในบ้านทั่วไปได้ครับ
3. Bösendorfer: เมื่อ 88 คีย์ยังไม่พอสำหรับ "ราชา"
อย่างไรก็ตาม ในโลกของเปียโนยังมีข้อยกเว้นที่น่าทึ่งเสมอครับ แบรนด์หรูจากเวียนนาอย่าง Bösendorfer ได้สร้างความฮือฮาด้วยรุ่น Model 290 Imperial ที่มีคีย์มากถึง 97 คีย์ (เต็ม 8 ออกเทฟพอดี)
ที่มาของคีย์พิเศษนี้เริ่มขึ้นในปี 1909 เมื่อนักเปียโน Ferruccio Busoni ต้องการนำเพลงออร์แกนของ J.S. Bach มาเล่นบนเปียโน แต่พบว่าโน้ตต่ำๆ บางตัวหายไป Bösendorfer จึงจัดให้ตามคำขอครับ
ความลับที่น่าสนใจคือ แม้นักเปียโนแทบจะไม่ได้กดคีย์พิเศษเหล่านี้เลย แต่สายเปียโนที่เพิ่มขึ้นมาจะช่วยให้เกิดการสั่นสะเทือนตาม หรือที่เรียกว่า Sympathetic Resonance ทำให้เสียงเปียโนทั้งเครื่องมีความกังวานและอิ่มลึกเหมือนมีวงออร์เคสตราอยู่ข้างในครับ และเพื่อไม่ให้นักเปียโนสับสน Bösendorfer ได้ออกแบบให้คีย์ที่เพิ่มมานี้เป็น "สีดำทั้งหมด" เพื่อให้แยกออกจาก 88 คีย์หลักได้อย่างชัดเจนครับ
4. มุมมองจาก อรรถสตูดิโอ: สำหรับผู้เริ่มต้น
สำหรับนักเรียนวัยผู้ใหญ่ที่กำลังเรียนหลักสูตร Alfred's Basic Adult Piano Course ไม่ต้องกังวลว่าเราจะจำคีย์ทั้ง 88 ได้ไม่หมดนะครับ เพราะหัวใจสำคัญของการเล่นเปียโนไม่ได้อยู่ที่การมีคีย์เยอะๆ แต่อยู่ที่การเข้าใจพื้นฐานและการวางมือที่ถูกต้องในโซนกลางเครื่องเพื่อความผ่อนคลายและลดอาการบาดเจ็บครับ